ขี้เหล็กเทศ

ถ้าจะกล่าวขี้เหล็กเทศคนทั่วไปอาจจะไม่ค่อยรู้จักคนส่วนใหญ่จะรู้จักแต่ใบขี้เหล็กที่เอาไปทำเป็นอาหาร แต่ถ้ารู้ถึงสรรพคุณและโทษของขี้เหล็กเทศจะต้องตั้งใจอ่านจนจบแน่ เรามารู้จักขี้เหล็กเทศกันดีกว่า ภาษาอังกฤษ Coffea senna ชื่อวิทยาศาสตร์  Senneoc identalis  มีถิ่นกำเนิดในอเมริกาใต้  เป็นพืชตระกูลถั่ว สามารถปลูกได้ในประเทศเขตร้อนชื้นโดยขึ้นตามพื้นที่โล่ง รกร้าง ริมคลอง ตามไหล่เขา ใบและยอดอ่อนจะถูกนำมาเป็นส่วนผสมสำหรับทำแกงเลียง แกงเผ็ด เป็นต้น ต่างก็ใช้ขี้เหล็กเทศต้องบริโภคในปริมาณที่เหมาะสม หากหรับประทานมากเกินไปอาจเป็นพิษต่อกระเพาะอาหาร ต่อตับ ระบบเลือด หัวใจ ปอดและลำไส้ได้ซึ่งพิษของขี้เหล็กเทศอยู่ที่เมล็ด แต่ประโยชน์ของขี้เหล็กเทศ คือ ใช้บำรุงร่างกาย  รักษาแผลในหู เป็นยาเย็น แก้ไข้มาลาเรีย เป็นยาขับปัสสาวะ ฆ่าเชื้อโรค รักษาโรคทางเดินปัสสาวะและนิ่ว รักษาโรคหนองใน รักษาโรคหัวใจ ใช้ลดความดันโลหิต เป็นยาแก้วิงเวียน รักษาอาการตาบวมแดง เป็นยาแก้ตาแดงตาอักเสบ แก้ไอ หอบหืด แก้ร้อนในปาก ยาบำรุงกระเพาะอาหาร แก้ปวดกระเพาะอาหาร ช่วยรักษาระบบการย่อยอาหารไม่ดี แก้ปวดกระเพาะอาหาร ใช้รักษาโรคเบาหวาน แก้ปวดหัว แก้ปวดฟัน ยาลดไข้ เป็นยาถ่าย ยาระบาย เป็นยาถ่ายพยาธิ รักษาโรคผิวหนัง ใช้ทารักษากลากเกลื้อน ผิวหนังพุพอง โรคผิวหนังอักเสบ โรคผิวหนังต่าง ๆ ใช้เป็นยาถอนพิษจากแมลงสัตว์กัดต่อย ขี้เหล็กเทศยังมีชื่อเรียกตามท้องถิ่นที่แต่ต่างกันเช่น  ขี้เหล็กเผือก ผักเห็ด ลับมืนน้อย หมากกระลิงเทศ ขี้เหล็กผี ชุมเห็ดเล็ก พรมดาน ชุมเห็ดเทศ ผักจี๊ด กิมเต่าจี้ ม่อกังน้ำ ว่างเจียงหนาน คางเค็ด ผักเค็ด ผักเคล็ด เลนเค็ด เป็นต้น